CHIRURGIA W OTYŁOŚCI

Osoby z nadwagą lub otyłością toczą zwykle stałą walkę ze swoją tuszą. Stosuję dietę… wiele różnych diet…, ćwiczenia (sala gimnastyczna, fitness, nordic walking), niekiedy używają leków obniżających łaknienie. Bywa, że jeżdżą na drogie turnusy sanatoryjne.

Masz to wszystko za sobą? Pewnie tak. I co? …niewiele?

Nawet, gdy waga spada – to było to zwykle tylko na jakiś czas. Zmora „jo-jo” nadchodzi nieodwołanie; całość efektu zostaje zmarnowana, niekiedy waga rośnie powyżej poziomu z przed „terapii”. Następstwa ponownego tycia mogą niszczyć psychikę pacjenta. Dopada poczucie winy: „brak konsekwencji, niezdyscyplinowanie, wina, brak starania…”.

Po pewnym czasie pojawia się jednak „nowa i sprawdzona metoda”, entuzjastyczna reklama, przekonujący artykuł. Zaczyna się od nowa: nowy reżim (dietetyczny, ćwiczeniowy, tabletkowy… wybierz, to co chcesz…) wyrzeczenia, wyrzeczenia… spadek wagi tygodnie, miesiące; potem osłabienie motywacji, coraz mniejsze przestrzeganie reżimu (lub brak efektu pomimo reżimu) i efekt „jo-jo”. Takich cykli leczenia otyli pacjenci przechodzą kilkanaście – kilkadziesiąt.

Niestety, takimi metodami trwały efekt odchudzenia uzyskuje jedna osoba na 20 próbujących (5%). Optymiści oceniają, że może to być nawet 15%, ale ja w to wątpię. Efekt po 6 miesiącach nie oznacza dobrego efektu po 2-3 latach. Utrzymanie niskiej wagi przez kilka lat – to jest dopiero sztuka!

Coraz więcej osób dostrzega w otyłości CHOROBĘ, zagrożenie dla życia i zdrowia oraz podejmuje konkretne leczenie. Otyłość to nie tylko sprawa estetyki. Nadwaga i otyłość powodują cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo-naczyniowe, miażdżycę, choroby zwyrodnieniowe stawów, stłuszczenie wątroby a nawet przyczyniają się do nowotworów. Co 12. zgon w Europie wynika z nadmiernej masy ciała.

Rocznie w Europie z powodu otyłości umiera 1.000.000 osób.

U wielu osób z otyłością jedynym rozwiązaniem jest poddanie się zabiegowi chirurgicznemu. Nie jest to rozwiązanie w 100% skuteczne, ale i tak daje 10 razy lepsze wyniki w zakresie odchudzenia niż diety, ćwiczenia i leki.

Po operacji trwale schudnie 2/3 chorych

waga będzie mniejsza o śr. 2/3 nadmiaru kilogramów

W uproszczeniu można przyjąć, że bardzo dobry leczenia chirurgicznego otyłości można uzyskać
u 2/3 operowanych; średni efekt operacji polega na utracie 2/3 nadmiaru masy ciała. Leczenie chirurgiczne
otyłości nie jest eksperymentem czy też próbą leczenia. Jest to uznana forma postępowania leczniczego,
której skuteczność została udowodniona naukowo.

Czy kwalifikuję się do operacji?
Oblicz własne BMI

Prosty sposób kwalifikacji do chirurgicznego leczenia otyłości to obliczenie własnego BMI (wskaźnika
masy ciała). Jest to masa ciała w kg przydającą na wzrost; oblicza się ze wzoru waga (kg)/wzrost*wzrost
(w metrach). Po podstawieniu danych poniżej program obliczy BMI. Leczenie chirurgiczne można
rozważyć przy otyłości I stopnia. Przy otyłości II i III stopnia leczenie chirurgiczne jest wskazane.

Waga (kg) Wzrost (w cm)

0 BMI

podział otyłości

Udokumentowane wskazania do chirurgicznego leczenia otyłości

Oficjalne stanowisko towarzystw naukowych (USA, Europa) co do tego, kiedy jest
wskazanie do operacji chirurgicznej:

wiek 18 do 65 lat z BMI > 40 kg/m2

Osoby w wieku od 18 do 65 lat z BMI > 40 kg/m2 (nawet, gdy poza wagą nic innego nie dolega)

BMI 35-40 kg/m2

Chorzy z BMI 35-40 kg/m2 z chorobami towarzyszącymi, w przypadku których wywołany chirurgicznie ubytek masy ciała spowoduje ich poprawę lub ustąpienie (na przykład: zaburzenia metaboliczne, choroby sercowo-oddechowe, zwyrodnieniowe choroby stawów, problemy psychologiczne związane z otyłością) i tym podobne.

Wartość BMI odnosi się do wagi aktualnej lub z przeszłości. Schudnięcie przed terminem operacji nie jest przeciwwskazaniem do wykonania operacji, gdyż można się spodziewać, że pacjent zacznie ponownie tyć. Zalecenia te opracowano przed kilkunastu laty. Nadal są aktualne, ale coraz częściej operuje się pacjentów z niższymi wartościami BMI niż w typowych wskazaniach.

W 2011 roku amerykańska agencja FDA postanowiła, że regulowaną opaskę żołądkową można stosować u pacjentów z BMI 30-34, którzy jednocześnie mają schorzenia zależne od otyłości (cukrzyca, nadciśnienie, nieprawidłowy skład tłuszczy w osoczu, zaburzenia snu, bezpłodność, itd.). Takie postanowienie było możliwe, gdyż leczenie chirurgiczne otyłości dowiodło swojej skuteczności u otyłych z niższym BMI niż pierwotnie zakładano. Niższe BMI (mniej niż 35) można też rozważyć jako wskazanie do częściowego wycięcia żołądka szczególnie, gdy występują choroby towarzyszące lub jest duże ryzyko, że w krótkim czasie się rozwiną.

W mojej praktyce proponuję operacyjne leczenie otyłości osobom z niższą wagą niż w typowych zaleceniach, gdy występuje obciążenie rodzinne otyłością (otyli: ojciec, matka, rodzeństwo) a dodatkowo w rodzinie były przypadki ciężkich chorób zależnych od otyłości a szczególnie zgony we młodym wieku.

Rodzaje operacji otyłości

Istnieje kilka metod chirurgicznych służących leczeniu otyłości.
Operacje otyłości dzieli się na:

Efekty leczenia chirurgicznego otyłości po wielu latach

Zmiana masy ciała

Następstwa mankietowego wycięcia żołądka: ograniczenie wielkości zbiornika żołądkowego (działanie ograniczające) oraz zahamowanie wydzielania hormonu odpowiadającego za poczucie głodu (greliny).

Badania dowiodły, że przy otyłości leczenie chirurgiczne daje lepsze wyniki niż jakiekolwiek inne leczenie zachowawcze (ćwiczenia, dieta, tabletki, itd). Obok wyniki 15 letnich obserwacji pacjentów otyłych leczonych w Szwecji; największy ubytek wagi jest po bypasie żołądkowym (ominięciu żołądkowym), mniejszy po pionowej gastroplastyce, najmniejszy – po założeniu opaski żołądkowej.

Osoby z otyłością nie leczone chirurgicznie to „grupa kontrola”. Po 15 latach – tylko operacje chirurgiczne dały trwały efekt zmniejszenia wagi. Każde leczenie chirurgiczne dało lepsze wyniki niż leczenie nieoperacyjne, przy którym waga praktycznie się nie zmieniła.

Efekty leczenia chirurgicznego otyłości po wielu latach

Ochrona przed przedwczesnym zgonem

Otyłość ma swoje konsekwencje zdrowotne. Choroby powodowane i występujące z otyłością skracają życie. Zostało to udowodnione w szwedzkich badaniach, w których przez 15 lat śledzono losy wielu tysięcy chorych po operacjach na otyłość. Na sąsiednim wykresie przedstawiono ryzyko zgonu dla otyłych leczonych operacyjnie i tradycyjnie (diera, tabletki) – na wykresie oznaczono, jako grupa kontrolna.

Różnica po kilkunastu latach staje się bardzo widoczna: pacjenci po operacjach mają znacząco mniejsze ryzyko zgonu niż osoby leczone tabletkami, dietą, ćwiczeniami. Są to przekonywujące dowody na skuteczność leczenia chirurgicznego otyłości.